Zo bescherm je jezelf tegen onnodige baarmoederverwijdering

OVER DEZE BEHANDELINGEN VERTELT JE DOKTER VAAK NIET

Wist je dat elk jaar duizenden vrouwen onnodig een baarmoederverwijdering ondergaan? Voor vleesbomen, hevige menstruele bloedingen of baarmoederverzakking bestaan nieuwe, veel minder ingrijpende behandelingen.

Tekst: © Marjan Hopman

Elk jaar ondergaan ongeveer 13.000 vrouwen in Nederland een baarmoederverwijdering of hysterectomie terwijl zij geen kanker hebben. Om van hun vleesbomen, hevige menstruele bloedingen of baarmoederverzakking af te komen lijkt er dikwijls niets anders op te zitten, omdat de arts geen andere behandeling aanbiedt. Duizenden vrouwen verliezen op deze manier echter onnodig hun baarmoeder, want bij dit soort gynaecologische problemen zijn in verreweg de meeste gevallen wel degelijk alternatieve, veel minder ingrijpende behandelingen mogelijk. Zelfs bij zeer hevig bloedverlies en zeer grote vleesbomen.


Waarom liever geen baarmoederverwijdering?
Een baarmoederverwijdering of hysterectomie kan ingrijpende gevolgen hebben voor je gezondheid en kwaliteit van leven, vertelt Nora Coffey, directeur van de Amerikaanse HERS Foundation. Deze stichting biedt vrouwen over de hele wereld informatie over baarmoederverwijdering of hysterectomie. ‘Het zijn fabels dat je je na een baarmoederverwijdering altijd als herboren voelt of betere seks hebt. Veel vrouwen zijn na een baarmoederverwijdering zichzelf niet meer. Ze zijn minder vitaal, voelen zich zwaar vermoeid en worden dikker’, zegt ze. Uit een lopende studie van HERS blijkt dat 66 procent van de vrouwen haar libido verliest na een baarmoederverwijdering. Meer dan de helft kan niet, of minder goed, een orgasme krijgen. Vrijen is vaak minder fijn, doordat het gevoel in de vagina, clitoris, schaamlippen en tepels is verminderd of verdwenen. Ruim 40 procent klaagt over chronische rug-, heup-, gewrichts- of spierpijn. En 1 op de 3 vrouwen lijdt aan incontinentie.
Nora Coffey: ‘Er bestaat geen leeftijd in een vrouwenleven waarop de baarmoeder en eierstokken niet essentieel zijn voor je gezondheid en welzijn. Vrouwen moeten weten hoe de vrouwelijke organen werken, en wat er gebeurt als die worden verwijderd. Hun levenslange functies kunnen nooit meer worden vervangen.’

Wat zijn de nieuwste alternatieve behandelingen?

Embolisatie (Uterine Artery Embolization - UAE)
bij vleesbomen (myomen of fibromen)

Vanuit heel Nederland komen vrouwen naar het Dutch Myoma Treatment Centre in het Sint Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg. Het is het grootste behandelcentrum in West-Europa voor vleesbomen met embolisatie. Ongeveer 200 vrouwen per jaar krijgen hier deze baarmoedersparende behandeling.
‘Wij zijn gespecialiseerd in het behoud van de baarmoeder voor vrouwen’, vertelt interventieradioloog Paul Lohle. ‘Laat je niet van de wijs brengen door welke arts dan ook. Hoe ernstig jouw bloedingen ook zijn en hoe groot de vleesbomen ook, je komt altijd in aanmerking voor embolisatie.’

Wat is het? Afsluiten van de bloedtoevoer naar de vleesbomen. Via een katheter (slangetje) in de lies spuit de interventieradioloog kunststof microbolletjes in de twee slagaders die bloed toevoeren naar de vleesbomen. Hierdoor wordt de bloedtoevoer naar de vleesbomen afgesloten, waardoor die niet genoeg voedingsstoffen krijgen en in 3 tot 6 maanden tijd verschrompelen. De behandeling duurt ongeveer een halfuur en gebeurt onder plaatselijke verdoving. Er is een ziekenhuisopname nodig van twee dagen.

Doet het pijn? De eerste zeven uur na de behandeling kun je heftige pijn en krampen krijgen, en soms ook koorts en misselijkheid. Deze klachten kunnen worden onderdrukt met medicijnen.

Hoe effectief? Bij een studie was een jaar na de behandeling de grootte van de vleesbomen met 58 procent afgenomen en waren bloedingen en pijn met 90 procent verminderd. Een enkele keer moest de behandeling herhaald.

Mogelijke complicaties? Uit een analyse van alle onderzoeken tot nu toe blijkt dat UAE een heel veilige behandeling is. De meest ernstige complicatie is een infectie, maar die komt zeer zelden voor. Verder heb je kans op verminderde vruchtbaarheid en 1 tot 2 procent kans op een vervroegde menopauze (boven de 45 jaar 7 tot 9 procent).

Waar? Dutch Myoma Treatment Centre Tilburg. Of Myomen Centrum Amsterdam (doet ongeveer 50 embolisaties per jaar).

MRI geleide High Intensity Focused Ultrasound (MR-HIFU)
bij vleesbomen (myomen of fibromen)

Wat is het? Vernietiging van de vleesbomen met ultrageluid. Aan de hand van MRI-beelden verhit de interventieradioloog de vleesbomen heel gericht met geluidsgolven tot ongeveer zestig à zeventig graden Celsius. Het verhitte weefsel sterft af, waardoor de vleesboom krimpt, en de klachten verminderen. De behandeling duurt enkele uren, maar is poliklinisch. Binnen twee uur na de behandeling kun je alweer naar huis.

Doet het pijn? Er is geen verdoving nodig, maar wel een lichte pijnstiller via het infuus, omdat het soms even pijnlijk kan zijn.

Hoe effectief? De klachten worden geleidelijk minder en zijn uiteindelijk na 6 maanden verdwenen, bij sommige vrouwen al na 3 maanden. Soms is een herhalingsbehandeling nodig.

Mogelijke complicaties? Het is een veilige behandeling, je hebt geen kans op infecties of bloedingen, doordat er niet wordt gesneden. Soms heb je erna wat menstruatieachtige buikpijn. De meeste vrouwen kunnen de volgende dag alweer naar hun werk. De effecten op lange termijn zijn nog niet duidelijk, omdat het een splinternieuwe behandeling is.

Waar? Wordt in Nederland nog alleen in UMC Utrecht gedaan. Op Uterine-fibroids.org vind je adressen van klinieken elders in Europa.

Andere behandelingen bij vleesbomen
Géén behandeling (vleesbomen verdwijnen vanzelf in de overgang als de oestrogeenproductie daalt), anticonceptiepil, Mirenaspiraaltje, medicijnen (progesteronpreparaten, Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, LHRH-agonisten, tranexaminezuur), myomectomie (chirurgisch wegsnijden van de vleesbomen).

NovaSure
bij hevig menstrueel bloedverlies (menorragie)

Wat is het? Eenmalige verwijdering van het baarmoederslijmvlies. Bij deze minimaal invasieve procedure wordt met elektrische energie het slijmvlies van de baarmoeder in 90 seconden verwijderd.

Doet het pijn? Plaatselijke verdoving of narcose is noodzakelijk.

Hoe effectief? Uit onderzoek blijkt dat bij 9 van de 10 vrouwen het hevige bloedverlies afneemt. Bij sommige vrouwen waren de bloedingen zelfs volledig gestopt. De klachten verdwijnen voorgoed.

Mogelijke complicaties? Het is een veilige behandeling. De eerste 24 uur na de ingreep kun je last krijgen van matige tot ernstige buikkrampen, en soms van misselijkheid en braken. Ook tijdelijke vaginale afscheiding en bloedingen komen voor. Ernstige complicaties zijn niet gerapporteerd. Zwangerschap moet echter worden voorkomen, omdat dat gevaarlijk is voor moeder en foetus na verwijdering van het baarmoederslijmvlies.

Waar? Bij ziekenhuizen in heel Nederland. Zie voor adressen Hevigbloedverlies.nl.

Andere behandelingen bij hevig menstrueel bloedverlies
Mirenaspiraaltje, Thermachoice (wegbranden slijmvlies).

Behandelingen baarmoederverzakking

Bij een baarmoederverzakking zijn talloze behandelingen mogelijk afhankelijk van de aard van de verzakking: van een eenvoudige vaginale ring tot verschillende nieuwe operatietechnieken.

Waar? Bijvoorbeeld bij Alant Vrouw in Bilthoven en Amsterdam. Kijk voor adressen van andere gespecialiseerde bekkenbodemcentra op de website van Stichting Bekkenbodem Patiënten (SBP).

Meer weten?

Lees The H Word. Break The Silence.  Dit revolutionaire boek, geschreven door Nora Coffey en Rick Schweikert, geeft je de vragen die je je dokter moet stellen over baarmoederverwijdering én de antwoorden daarop.

Kijk het filmpje op de website van de HERS Foundation over de functies van de baarmoeder en eierstokken. 

Mail of bel naar de HERS Foundation wanneer je persoonlijk advies wilt over behandelmogelijkheden bij gynaecologische problemen.

Lees ook:
5 mythes over een vaginale verzakking

Hoezo taboe? De 9 beste behandelingen van incontinentie


Bronnen
Nora Coffey, directeur Hysterectomy Educational Resources and Services (HERS) Foundation. / Paul Lohle, interventieradioloog, Dutch Myoma Treatment Centre, St. Elisabeth Ziekenhuis Tilburg. / Marianne Voogt, arts UMC Utrecht. / Patiëntenvereniging Gynaecologie Nederland (PGN).  /  Seminars in Reproductive Medicine, 2010, 28: 235-41. / Obstetrics & Gynecology, 2001, 98: 29-34. /  Journal of Obstetrics and Gynecology,2009, 29: 419-422. / Albert J. Smeets. Clinical aspects of uterine artery embolization. Proefschrift. 30 juni 2010. / Nederlandse Kanker Registratie (NKR). / Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie (NVOG). / Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 

Marjan Hopman. All rights reserved ©. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur is het niet toegestaan dit artikel, of enig onderdeel daarvan, openbaar te maken en/of te (doen) verveelvoudigen. 

GEPLAATST: 5-7-2010  LAATST BIJGEWERKT: 26-8-2011