Liever geen huidkanker? Check de nieuwste zonneregels

HOE SUN-PROOF IS JOUW HUID?

Denk jij dat je voldoende beschermd bent tegen huidkanker? Check deze 6 nieuwe zonneregels!

Tekst: © Marjan Hopman

1 Blijf smeren

Smeren is nodig als je de zon in gaat, en bakken is uit den boze. ‘Al na een paar minuten beschadigt de zon je huid’, zegt dermatoloog Gertruud Krekels, hoofd van het huidkankerbehandelcentrum in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. Meestal kunnen huidcellen de schade aan het DNA nog repareren, maar op een gegeven moment raken de cellen uitgeput en verliezen ze de controle over de celdeling. Het gevolg: huidkanker. Hoe meer uv-straling je opdoet, hoe meer kans daarop.

Het aantal gevallen van huidkanker neemt schrikbarend toe. Van 2000 tot 2015 zal een stijging hebben plaatsgevonden van 75 procent, en heeft 1 op de 6 Nederlanders huidkanker. ‘Wij dermatologen kunnen het werk nu al niet meer aan, we krijgen het allemaal niet meer weggesneden’, verzucht Gertruud Krekels. ‘Het schrijnende is dat veel vrouwen in de zon gaan om mooi bruin te worden, maar uiteindelijk het ene afschuwelijke huidkankerplekje na het andere krijgen.’

Heel confronterend, vindt ook Nicole Kelleners, dermatoloog bij het Universitair Medisch Centrum Maastricht. ‘Huidkanker komt vooral voor in het gezicht. Ik krijg vrouwen van begin dertig op mijn spreekuur met kanker op hun neus. Na behandeling blijft het litteken voor altijd zichtbaar.’

2 Ban de zonnebank

Nee, ook geen tien keer en ook niet tijdens een beautydagje: de zonnebank is écht not done! Over de hele wereld komen dermatologen met de ene na de andere studie over het gevaar van de zonnebank. Wie onder de zonnebank gaat, heeft zelfs 75 procent meer risico op melanomen, blijkt uit een recent Amerikaans onderzoek. Zonnebanken horen thuis in de hoogste risicocategorie op het krijgen van kanker, zegt het Internationale Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC). Daarmee is de zonnebank net zo gevaarlijk als mosterdgas en arsenicum.
Ook Nederlandse dermatologen zijn duidelijk. Gertruud Krekels: ‘In Nederland heeft één op de tien gezinnen een zonnebank in huis, dat is onvoorstelbaar. Ga niet onder de zonnebank!’

3 Smeer dik

Nederlanders doen natuurlijk graag zuinig, maar om je huid te beschermen moet je echt een dikke laag zonnecrème aanbrengen. Dermatoloog Nicole Kelleners: ‘De meeste vrouwen gebruiken veel te weinig en smeren zich niet overal in. Lichaamsdelen die vaak worden vergeten zijn lippen, oren, voeten en onderbenen. De kuiten van vrouwen zijn bijvoorbeeld heel berucht: daar ontwikkelt zich regelmatig melanoom.’

Basic rules

☼ Zorg dat je niet verbrandt. Naarmate je vaker verbrandt, neemt het risico op huidkanker toe.

☼ Gebruik in de zomer een zonnebrandcrème met een beschermingsfactor van minstens 30 SPF, die beschermt tegen uvb- én uva-straling. Beide soorten uv-straling kunnen huidkanker veroorzaken.

☼ Smeer je een half uur voordat je de zon ingaat in, en breng elke twee uur een nieuwe laag zonnebrandcrème aan. Ook op bewolkte dagen, in de schaduw en onder de parasol, en na zwemmen of transpireren.

☼ Gebruik een lipbalsem of lipstick met SPF.

☼ Blijf uit de zon tijdens de heetste uren van de dag tussen 12.00 en 15.00 uur.

☼ Wees extra voorzichtig bij water en zand: schadelijke zonnestralen worden hierdoor gereflecteerd en dat verhoogt je kans op verbranding.

4 Pas op voor 'tanorexia'

Het is een van de grootste zorgen van dermatologen: het nieuwe fenomeen ‘tanorexia’. Steeds meer vrouwen zouden een onbedwingbare behoefte hebben aan een getinte huid. Vrouwen met tanorexia vinden het mooi om bruin te zijn en pakken zoveel mogelijk zon. 
Dermatoloog Gertruud Krekels: ‘De huid is soms door het vele zonnen zodanig beschadigd, dat de kans op huidkanker heel groot is. Vrouwen hebben bijvoorbeeld witte of bruine pigmentvlekken op hun schouders. Dat komt doordat hun huid voortdurend van wit naar bruin en andersom is gegaan, en daardoor veel te veel is belast. De rek is er dan al totaal uit.’

5 Ken je risicofactoren

Iedereen kan huidkanker krijgen, maar sommige mensen hebben een groter risico dan anderen. Je loopt meer risico als: ● een van je ouders, broers of zussen melanoom heeft gehad ● je blond of rood haar hebt, blauwe ogen, en een lichte huid die nauwelijks bruin kan worden of gemakkelijk verbrandt ● je vaak bent verbrand in de zon, bijvoorbeeld als kind. Hoe erger de zonnebrand, hoe groter de genetische schade. Staan de blaren op je huid, dan is de kans op een toekomstig melanoom meer dan verdubbeld ● je veel onbeschermd in de zon bent of regelmatig onder de zonnebank gaat ● je veel moedervlekken hebt.

6 Laat je bekijken

Om er op tijd bij te zijn, raden Amerikaanse deskundigen aan je minstens één keer per maand door je partner te laten naspeuren op verdachte moedervlekken. Maar zelf checken kan natuurlijk ook. Het is berekend dat het aantal doden door melanoom met 60 procent zal afnemen als iedereen zichzelf regelmatig nakijkt. Meer seks schijnt ook een goed beschermingsmiddel: uit Amerikaans onderzoek blijkt dat vrouwen met een intieme relatie een drie keer grotere kans hebben dat hun huid regelmatig wordt gecheckt dan vrouwen die het zonder moeten stellen.

Let op deze drie vormen van huidkanker:

Basaalcelcarcinoom: komt vooral voor na het 45ste jaar. Driekwart van de gevallen van huidkanker is basaalcelcarcinoom. Het zaait zelden uit, maar moet wel behandeld worden. Anders is de kans groot dat de tumor verder groeit en het weefsel onder de huid aantast. De kans op genezing is bijna 100 procent.
Hier moet je op letten: glad, glazig knobbeltje dat heel langzaam groeit.

Plaveiselcelcarcinoom: komt vooral voor na het 60ste jaar. Kan uitzaaien als er niet tijdig wordt ingegrepen en is verantwoordelijk voor 10 procent van de sterfte.
Hier moet je op letten: rasperige, schilferende plekjes.

Melanoom: komt vooral voor tussen de 30 en 60 jaar en is de meest dodelijke vorm. Negentig procent van de 650 mensen die jaarlijks overlijden aan huidkanker, overlijdt aan melanoom, en dat zijn vooral vrouwen. Kom je met een melanoom bij de dermatoloog, dan zal die je vaak dezelfde dag nog opereren. Er kunnen namelijk heel snel uitzaaiingen optreden naar de lymfeklieren, lever of hersenen.
Hier moet je op letten: een moedervlek die bloedt, dikker of groter wordt, van kleur verandert of jeukt. Ook als je een moedervlek hebt met een onregelmatige of rode rand of een zweertje of korstje erop, moet je die zo snel aan een dokter laten zien.

Wil je weten wanneer de kans op verbranding groot is? Meld je aan op Zonverstandig.nl voor een gratis zonkrachtbericht per e-mail of je mobiele telefoon.

Bronnen
Gertruud Krekels, dermatoloog en hoofd huidkankerbehandelcentrum Catharina Ziekenhuis Eindhoven. / Nicole Kelleners, dermatoloog Universitair Medisch Centrum Maastricht. /  KWF Kankerbestrijding. / Huidfonds.

Marjan Hopman. All rights reserved ©. Dit is een actuele bewerking van het door haar eerder gepubliceerde artikel in Marie Claire, september 2008. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur is het niet toegestaan dit artikel, of enig onderdeel daarvan, openbaar te maken en/of te (doen) verveelvoudigen.

GEPLAATST: 10-6-2009  LAATST BIJGEWERKT: 16-7-2010