ARTIKEL
Eerste hulp bij PMS - Het zit niet tussen je oren!
PMS-TIJD IS ME-TIME!
Er is goed nieuws: je kunt op een simpele manier PMS-symptomen bestrijden. Ontdek wat je kunt doen tegen de maandelijkse vreetbuien, vermoeidheid en stemmingswisselingen.
Tekst: © Marjan Hopman
Driekwart van de vrouwen heeft in de week voordat ze ongesteld wordt last van PMS, het premenstruele syndroom dat gepaard gaat met allerlei psychische en lichamelijke klachten als stemmingswisselingen, vermoeidheid en vreetbuien. Het is een raadselachtig fenomeen: vlak voor je menstruatie ben je niet te genieten, voel je je lichamelijk een wrak en blaf je iedereen af die je voor de voeten loopt. Eenmaal ongesteld leef je weer op de toppen van je bestaan.
Dit is PMS
Waarom de één wel en de ander niet of minder last krijgt van premenstruele klachten? Niemand weet het. Zeker is dat PMS niet tussen de oren zit, maar hoe het wel ontstaat, is nog steeds niet bekend. Een te lage progesteronspiegel, te weinig serotonine (een stofje in de hersenen dat je stemming beïnvloedt) of een tekort aan vitamine B6: alles hebben geleerden al aangedragen. Recent Japans onderzoek wees uit dat bij vrouwen met PMS in de week voor de menstruatie het autonome zenuwstelsel niet goed werkt. Hoe erger de PMS-klachten, hoe minder actief het zenuwstelsel blijkt te zijn.
De symptomen van PMS treden niet gedurende de eerste twee weken van de cyclus op (tenzij je een extreme vorm hebt, zie hieronder het kadertje over PMDD). Ergens tussen de eisprong en de menstruatie ga je je pas prikkelbaar, labiel of depressief voelen. Nog een aanwijzing: vaak beginnen PMS-klachten na het dertigste jaar en na het krijgen van het eerste kind. Dat zou komen doordat je gevoeliger bent geworden voor progesteron, na de gigantische lading die tijdens de zwangerschap is aangemaakt.
Gelukkig is er goed nieuws op PMS-gebied: je hoeft niet elke maand opnieuw lijdzaam op de bank voor je uit te zitten staren totdat de symptomen weer weggaan. De meest simpele maatregelen helpen juist het beste om die te verminderen. Kort samengevat komt het erop neer dat je gewoon extra goed voor jezelf moet zorgen.
1 Vermijd stress
Stap één bij PMS is je agenda erop instellen, zegt gynaecoloog Jules Schagen van Leeuwen, die bijscholing geeft aan huisartsen over PMS. Hij vindt dat we minder hoge eisen aan onszelf moeten stellen in de week voor de menstruatie: ‘In andere culturen mogen vrouwen bijna niets tijdens hun menstruatieperiode, zelfs niet koken. Maar westerse vrouwen gaan gewoon door. Het is echter bewezen dat stress PMS-klachten verergert.’
Kortom: PMS-tijd is me-time. Dus: een massage boeken, je agenda een beetje leeg proberen te houden en ’s avonds met een ontspannend boek of een dvd’tje op de bank kruipen.
2 Snack slim
Is de chocola, chips, en koek tijdens deze dagen niet veilig? Dat graaien en snaaien heeft een biologische oorzaak: je probeert je serotoninetekort aan te vullen. Dat helpt even, ongeveer een kwartier om precies te zijn. Maar juist dit soort snelle koolhydraten jaagt je bloedsuikerspiegel als een gek omhoog en weer omlaag, waardoor stemmingswisselingen en vermoeidheid alleen maar erger worden. Met langzame koolhydraten, die in volkorenproducten, zoete aardappels en fruit zitten, houd je je serotoninegehalte op een constant niveau.
Alcohol, vet, zout en scherpe kruiden zouden ook allemaal foute kost zijn bij PMS, maar dat is niet bewezen. Wat wel zeker een sterk verband heeft met premenstruele klachten is cafeïne. Koffie, thee of cola drinken vergroot prikkelbaarheid, hoofdpijn en gevoelige borsten, en zet zelfs aan tot nog meer snoepen en snaaien. Hoe meer cafeïne je binnenkrijgt, hoe meer klachten. Dus zelfs al beperk je dit soort drankjes maar tot de helft van wat je gewend bent, dan zul je je al een stuk prettiger voelen.
Ook extra calcium kan wonderen verrichten. Dat bewezen bijna vijfhonderd wanhopige vrouwen met PMS in een onderzoek. De ene helft kreeg drie maanden lang dagelijks 1200 mg extra calcium te slikken, de andere helft kreeg placebo’s. De resultaten waren volgens de onderzoekers zelfs vergelijkbaar met het slikken van Prozac. Bij de vrouwen die calciumtabletten hadden gekregen, waren de lichamelijke en psychische klachten met ongeveer 50 procent afgenomen: van vreetbuien, pijn, depressieve gevoelens tot het vasthouden van vocht.
3 Beweeg!
Misschien moet je er niet aan denken, als je van vermoeidheid je ogen al bijna niet kunt openhouden, maar bewegen is echt een van de beste dingen die je kunt doen tegen negatieve gevoelens. Lichamelijke inspanning stimuleert namelijk de productie van endorfinen, en deze gelukshormonen gaan depressiviteit tegen. Daarbij geeft sporten ook nog eens een energieboost. Vooral sporten die je hart en longen aan het werk zetten, zijn in de periode voor de menstruatie effectief, blijkt uit onderzoek. Bij vrouwen die zich in het zweet werken, nemen niet alleen de depressieve gevoelens af, ze hebben ook minder last van pijnlijke borsten, angstgevoelens, stress en het vasthouden van vocht.
4 Pilletje?
Gynaecoloog Jules Schagen van Leeuwen moet er niet aan denken dat vrouwen met PMS allemaal bij hem op het spreekuur komen. ‘Gynaecologisch onderzoek heeft geen zin, omdat er geen lichamelijke afwijkingen te vinden zijn bij PMS. Je kunt het beste je klachten bespreken met je huisarts. Eventueel kan die medicijnen voorschrijven als leefmaatregelen niet voldoende helpen.’
Welke medicijnen helpen? Jules Schagen van Leeuwen: ‘Zeer effectief zijn geneesmiddelen die het serotoninegehalte verhogen, de zogenoemde selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs): Prozac®, Seroxat® of Zoloft®. Die hoef je niet de hele maand te slikken, maar alleen in de twee weken voor de menstruatie. Bij ongeveer 70 procent van de vrouwen hebben deze medicijnen resultaat en verminderen de klachten. Duurt het bij depressiviteit vaak even voordat ze gaan werken, het wonderlijke is dat deze middelen bij PMS meteen helpen.’
Bij sommige vrouwen verminderen de klachten met de anticonceptiepil. ‘Maar bij anderen worden die alleen maar erger. Dat komt doordat de gangbare anticonceptiepil te veel progestageen bevat.’ Sinds kort is er echter een nieuwe pil op de markt met een speciaal type progestageen: YAZ®. Het is de eerste anticonceptiepil die door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) is goedgekeurd voor de behandeling van PMS. De pil zorgt ervoor dat de klachten met minstens de helft verminderen, blijkt uit onderzoek. YAZ kun je langer doorslikken: 24 dagen achtereen, en de stopweek is verkort tot vier dagen.
En tot slot één troost: je hoeft het niet tot in lengte van dagen uit te zingen met je mood swings. Want na de overgang wacht je een cadeau: nóóit meer PMS! 
PMDD: twee weken hel
Bij 3 tot 8 procent van de vrouwen die last hebben van PMS zijn de symptomen zo ernstig dat hun leven tijdens die dagen een ware living hell wordt. Relaties, werk: alles heeft eronder te lijden. Het gaat hier om de meest ernstige vorm van PMS: PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder). PMDD begint vaak al twee weken voor de menstruatie op te spelen. De nieuwe pil YAZ zou goede resultaten boeken bij mensen die last hebben van PMDD.
Lees ook:
Je menstruaties beu? Waarom sla je ze niet gewoon over?
De kracht van hormoonyoga! Wég PMS en overgangsklachten
Essentiële vetzuren verminderen PMS symptomen
Roken verhoogt kans op PMS
Cognitieve gedragstherapie kan helpen bij PMS
Kijk voor meer informatie over Yaz op: Anticonceptie-online.nl.
Weten of je PMS of PMDD hebt? Doe de PMS test.
Dit is een bewerking van een eerder gepubliceerd artikel over PMS in Marie Claire, mei 2008.
Marjan Hopman. All rights reserved ©. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur is het niet toegestaan dit artikel, of enig onderdeel daarvan, openbaar te maken en/of te (doen) verveelvoudigen.
GEPLAATST: 1-11-2008 LAATST BIJGEWERKT: 29-8-2011