Dit vertelt de dokter vrouwen meestal niet over hun hart

'SYMPTOMEN HARTINFARCT VROUWEN VAAK NIET HERKEND'

Een hartziekte verloopt bij vrouwen soms anders dan bij mannen. Symptomen als ongewoon moe, zeer slecht slapen of kortademigheid kunnen bij vrouwen duiden op een (naderend) hartinfarct. 

Tekst: © Marjan Hopman

Typische symptomen van een hartinfarct zijn: een drukkend gevoel op de borstkas met uitstralende pijn naar armen en kaken, misselijkheid en hevig transpireren. Anders dan bij mannen, kunnen hartklachten bij vrouwen zich echter ook vaak uiten door ongewoon hevige vermoeidheid, duizeligheid, ernstige slaapproblemen of kortademigheid.
‘Vooral bij vrouwen onder de vijftig jaar kunnen de symptomen van een hartinfarct veel vager zijn dan de bekende pijn op de borst’, vertelt cardioloog Harriette Verwey van het Leids Universitair Medisch Centrum. ‘Ongeveer de helft van de vrouwen met dit soort klachten blijkt bij nader onderzoek afwijkingen te hebben.’

Niet dat dat nader onderzoek altijd plaatsvindt: veel artsen herkennen deze typisch vrouwelijke symptomen niet. Daardoor hebben vrouwen minder kans op tijd de juiste behandeling te krijgen dan mannen, en lopen ze meer kans om aan een hartinfarct te sterven. Van de Europese vrouwen overlijdt 42 procent binnen een jaar na een hartinfarct, van de mannen 24 procent.
Harriette Verwey: ‘Er is veel onbekendheid bij artsen, ook binnen mijn eigen vakgebied. Men gaat ervan uit dat wat voor mannen geldt of goed is, ook voor vrouwen opgaat. Dat is dus niet zo.’

Het mysterieuze syndroom X
Een klassiek hartinfarct ontstaat door een verstopping in een van de kransslagaders. Maar bij veel vrouwen die herhaaldelijk ineenkrimpen van de pijn op hun borst, kan de dokter zo’n verstopping helemaal niet vinden. Deze vrouwen worden dikwijls onbehandeld weer naar huis gestuurd, of hun wordt geadviseerd psychologische hulp te zoeken. Zij hebben het mysterieuze syndroom X. Weken, maanden, of zelfs jaren later liggen sommigen van hen op de eerste hulp. Met een hartinfarct.

Wat is er met deze vrouwen aan de hand? Na jaren van onderzoek, hebben Amerikaanse wetenschappers ontdekt dat een hartziekte zich bij vrouwen heel anders kan ontwikkelen. Bij vrouwen zit er niet altijd een verstopping in een van de grote kransslagaders zoals bij mannen, maar in de kleinere vertakkingen: dáár houden de plaque en stolseltjes zich soms schuil. Bij mannen ligt de plaque bovendien ‘netjes’ op een hoop, bij vrouwen kan die zich verspreiden over de hele lengte van de wand van de slagaders. Dit zogenoemde microvasculaire syndroom is zelfs met een hartkatheterisatie niet te zien.
Onschuldig is het syndroom zeker niet, weet Verwey intussen. ‘Ongeveer de helft van de vrouwen heeft last van aanhoudende pijnklachten op de borst, en binnen twee jaar blijkt een deel van hen te zijn opgenomen met een hartinfarct, of plotseling te zijn overleden.’

Binnen enkele seconden duidelijkheid
Sinds kort is het syndroom in enkele ziekenhuizen in Nederland wel vast te stellen. ‘Als iemand veel risicofactoren heeft en een afwijkende fietstest, kunnen we de kransslagaders en de kleinere vertakkingen in beeld krijgen met de Multislice CT-scan.’ Binnen enkele seconden zijn die gedetailleerd en driedimensionaal te bekijken, en is de hoeveelheid plaque in de vaatwand duidelijk te zien.
Het microvasculaire syndroom is nog niet te genezen. Cardioloog Harriette Verwey: ‘Maar we kunnen de ziekte wel vertragen. Met cholesterolverlagers, en met leefstijlveranderingen als meer bewegen, afvallen, gezond eten en niet roken.’

Op welke symptomen moet je letten?
Waar moet je, naast eerder genoemde klachten (abnormale moeheid, kortademigheid, duizeligheid, misselijkheid, hevig transpireren en slecht slapen), op letten om de symptomen van een hartinfarct op tijd te signaleren? ‘Op aanvalsgewijs optredende klachten: een drukkende beklemmende pijn op je borst bij lichamelijke inspanning, na een zware maaltijd of juist als je rustig op de bank zit. Soms ben je weken- of maandenlang klachtenvrij. Maar wanneer je iets vreemds ervaart in de borstkas wat steeds weer terugkomt, moet je er echt goed naar laten kijken. Je hóéft natuurlijk geen hartziekte te hebben, maar het kan wel’, aldus Harriette Verwey. Laat je daarom nooit afschepen door de huisarts, waarschuwt de cardioloog. ‘Accepteer het niet als je huisarts zegt: “Je bent nog zo jong, doe gewoon maar even rustig aan”. Heel veel vrouwen worden ten onrechte gerustgesteld.’ 


Lees ook:  De miskende symptomen van een hartinfarct bij vrouwen


De Hartstichting is gestart met de actie We hebben je hart nodig om fondsen te werven voor onderzoek naar hart- en vaatziekten bij vrouwen.
Meer weten over vrouw en hart? Doe de Vrouwenhartquiz op de website van de Hartstichting. 
Heb je vragen? Bel dan met de Informatielijn van de Hartstichting: 0900-300 03 00. 
  

Marjan Hopman. All rights reserved © Dit is een bewerking van het eerder verschenen artikel  van Marjan Hopman: ‘Wat de Hartstichting nog niet vertelt... maar wel je leven kan redden’ in Santé, februari 2007. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur is het niet toegestaan dit artikel, of enig onderdeel daarvan, openbaar te maken en/of te (doen) verveelvoudigen.

GEPLAATST: 29-11-2007  LAATST BIJGEWERKT: 18-8-2011